Süheyla groeit op in Lombok en is als peuter voorgelezen door haar buurmeisje Marieke. De VoorleesExpress stond toen nog in de kinderschoenen. Nu, twintig jaar later, viert deze tak van Taal Doet Meer haar 20-jarig jubileum en verwelkomt Süheyla als voorlezer. Binnenkort maakt ze kennis met haar eerste voorleesgezin. Zij herinnert zich die voorleesmiddagen uit haar jeugd nog heel goed.
Süheyla Arisoy (23) komt bij mij aan tafel zitten om haar bijzondere verhaal te vertellen. Dat begint in een rijtjeshuis in Lombok waar ze is geboren en opgegroeid. Lachend zegt ze: “Ik woon nog steeds bij mijn ouders, het is er gezellig samen met mijn broers en zus.”
Süheyla staat voor de klas als juf en is onderwijsassistent. In haar werk heeft ze een passie voor lezen en voorlezen. Dat voorlezen herinnert ze zich nog goed uit haar eigen jeugd.
“Het is zo leuk om een hoog stemmetje op te zetten en het verhaal spannend te maken”
“Mijn vader is hier geboren en spreekt goed Nederlands. Hij las ons vaak voor. Mijn moeder kwam op haar 19e uit Turkije en las met ons in het Turks. Het Nederlands pikte ik op van mijn vader, broer en zus en later op school.”
“Toen ik vier jaar was, kwam ons buurmeisje Marieke voorlezen. Dat was heel bijzonder, dat ze speciaal voor ons kwam en daar tijd voor vrij maakte. We zaten dan met z’n drietjes op de bank en Marieke zat er tussenin met een mooi boek. Het was altijd heel knus. We deden ook wel spelletjes met elkaar. We gingen ook bij haar op bezoek, want ze had een konijn.”
De moeder van Süheyla was als jonge twintiger blij met de voorlezer. Iemand die met de kinderen op de bank een Nederlands boekje las, was voor haar een extraatje. “Ik was op de peuterspeelzaal en zat vaak een boekje in een hoekje te lezen. Ik was een verlegen kind. We gingen vaak met onze oma naar de bieb op de Kanaalstraat. Ik herkende me in de verhalen in de boeken en las ook Turkse verhalen.”
Dat doet ze nog steeds, want Süheyla is een echte boekenfan. “Ik moet bekennen dat ik graag Turkse boeken lees. Daar zit veel meer emotie in. Nu ben ik in een (vertaald) Japans boek bezig over een onderwijzeres. Super interessant.”
“Het is niet alleen een boekje voorlezen, maar ook in gesprek gaan over onderwerpen”
Nu is Süheyla zoveel jaar verder en gaat ze zelf een kindje voorlezen. Hoe is ze daartoe gekomen, vraag ik haar. “Ja, dat ging best impulsief. Ik zat op Insta en was aan het scrollen, toen kwam ik de VoorleesExpress tegen. Oh, leuk, boekjes voorlezen, ik drukte gewoon op het knopje ‘word vrijwilliger’. Toen kreeg ik al gauw een mail en een gesprek. Dat heb ik pas vorige week gehad en ik ga dus binnenkort starten. Ik heb er heel veel zin in.”
“Het is niet alleen een boekje voorlezen en weer dichtdoen, maar ook het in gesprek gaan over onderwerpen. Je kunt na elke bladzijde een vraag stellen. Het voorlezen gaat de gezinnen helpen om zelf te gaan voorlezen. Ik verheug me erop om samen naar de bibliotheek te gaan.” Als ze terugkijkt op hoe haar leven is verlopen tot nu toe, zegt ze verbaasd: “Ik had nooit gedacht dat ik zou gaan voorlezen, omdat ik zo verlegen ben. Al deze dingen lijken heel groot als je een kleuter bent maar ik heb er echt zin in.”
Als ze naar de toekomst kijkt, ziet ze zichzelf als moeder van een gezin, voorlezend aan peuters en werkzaam in het onderwijs. ‘Ik ben een beetje klaar met studeren en ik vind de kindjes les geven heel leuk om te doen. Het onderwijs is net als de onderwereld – als je er eenmaal van hebt geproefd, wil je daar niet meer weg. Je komt er niet makkelijk uit’ besluit ze met een knipoog.
* Interview: Els Vegter, freelance schrijver/journalist en beeldend kunstenaar
Taal Doet Meer bestaat ruim 40 jaar en is ontstaan als een initiatief van een aantal Utrechtse kerken. De stichting organiseert inmiddels vele taalactiviteiten in Utrecht, waaronder de Utrechtse tak van de VoorleesExpress.
De VoorleesExpress bestond deze zomer 20 jaar. Marieke en haar zus Anne Heinsbroek stonden aan de wieg van dit voorleesinitiatief, dat begon in Kanaleneiland met het voorlezen van hun buurjongetje. In 2007 woonde Marieke in Lombok en werd buurmeisje van het gezin van Süheyla. Dat werd haar tweede voorleesgezin. De VoorleesExpress was geboren en verspreidde zich vervolgens in twintig jaar als een olievlek over het land. Sinds een aantal jaren is er ook de DoorleesExpress voor kinderen van 8 t/m 12 jaar.
